Nowe zasady gry: czym są DAC8 i CARF i jak wpływają na użytkowników kryptowalut?

Rynek kryptowalut stopniowo wychodzi z „cienia” i staje się częścią globalnego systemu finansowego. Jeśli wcześniej organy podatkowe często nie dysponowały wystarczającymi narzędziami do systematycznego śledzenia transakcji z aktywami cyfrowymi, to obecnie zasady gry ulegają zmianie. Nowe międzynarodowe standardy sprawozdawczości sprawiają, że przejrzystość staje się nie tylko trendem, ale podstawowym warunkiem działania giełd, kantorów i serwisów kryptowalutowych.

Ostatnio w wiadomościach coraz częściej można usłyszeć terminy takie jak DAC8 i CARF, ale nie dla wszystkich jest jasne, co one oznaczają i jak odnoszą się do zwykłych użytkowników, w szczególności Ukraińców.

Spróbujmy to rozgryźć 👇

Czym są CARF i DAC8 i jaka jest ich rola?

Wcześniej rynek kryptowalut działał oddzielnie: jeśli mieszkałeś w Polsce, a korzystałeś z giełdy zarejestrowanej na Litwie, polski urząd skarbowy zazwyczaj nie widział twoich transakcji – dane pozostawały na terenie Litwy.

Teraz logika się zmienia. Zgodnie z nowymi zasadami giełda będzie przekazywać raport do urzędu skarbowego swojego kraju, a ten może przekazać informacje do urzędu skarbowego kraju Twojego zamieszkania. W rezultacie dane o transakcjach z kryptoaktywami mogą pojawić się w systemie podatkowym Twojego kraju.

Mechanizm ten stał się możliwy dzięki wprowadzeniu dwóch standardów:

1. CARF (Crypto-Asset Reporting Framework) – to jednolity światowy „zbiór zasad” opracowany przez OECD. Określa on listę danych, które firmy kryptowalutowe są zobowiązane gromadzić o swoich klientach.
2. DAC8 – specjalna dyrektywa Unii Europejskiej, która przekształca te zalecenia w obowiązkowe prawo dla wszystkich 27 krajów UE.

Razem tworzą one system, w którym organy podatkowe automatycznie otrzymują informacje o aktywach cyfrowych swoich rezydentów. W ten sposób zamyka się „szare strefy”, a rynek kryptowalut staje się dla państwa bardziej przejrzysty, prawie jak zwykłe operacje bankowe.

Kto ma obowiązek składać sprawozdania państwu?

Nowe zasady dotyczą prawie wszystkich profesjonalnych uczestników rynku – CASP (Crypto-Asset Service Providers):

• Scentralizowane giełdy i serwisy wymiany.
• Rynki NFT (jeśli aktywa cyfrowe są na nich kupowane jako inwestycja lub środek płatniczy).
• Dostawcy portfeli i niektóre platformy DeFi, którymi zarządza konkretna organizacja lub firma.

Jak to będzie działać?

System opiera się na corocznej automatycznej wymianie danych. Oznacza to, że raz w roku giełda przekazuje raport (zbiór danych) do urzędu skarbowego swojego kraju, a ten z kolei przesyła go do kraju Twojej rezydencji podatkowej.

Co dokładnie znajdzie się w raporcie:

1. Rodzaj operacji: wymiana kryptowaluty na zwykłe pieniądze (fiat), wymiana jednej kryptowaluty na inną oraz zakupy towarów lub usług za pośrednictwem serwisów kryptowalutowych.
2. Twoje dane: imię i nazwisko, pełny adres zamieszkania, data urodzenia i numer identyfikacji podatkowej.
3. Finanse: całkowity dochód ze sprzedaży aktywów i kwoty przelewów na zewnętrzne portfele, w szczególności na portfele niepowiernicze.

Geografia i terminy: kto już jest „w grze”?

Ponad 75 jurysdykcji potwierdziło już gotowość do wymiany informacji o operacjach kryptowalutowych swoich rezydentów. Jednocześnie wprowadzanie tych zasad odbywa się etapowo, więc różne kraje dołączają się falami.

1. Pierwsza fala (gromadzenie danych od 2026 r., pierwsza wymiana w 2027 r.) – do tej grupy należy 52 jurysdykcje, które jako pierwsze wdrażają standardy CARF i DAC8. Oznacza to, że od 1 stycznia 2026 r. firmy w tych krajach zaczęły już rejestrować dane o Twoich transakcjach, aby w 2027 r. przekazać je organom podatkowym.
   • Kraje UE (27): Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania i Szwecja.
   • Inne kluczowe kraje: Wielka Brytania, Kanada, Japonia, Korea Południowa, Brazylia, Meksyk, Chile, a także ważne centra finansowe – Bermudy, Kajmany, Gibraltar, Guernsey, Wyspa Man i Jersey.
2. Druga fala (gromadzenie danych od 2027 r., pierwsza wymiana w 2028 r.) – do systemu dołączy kolejnych 15 jurysdykcji, w tym duże centra kryptowalutowe. Rozpoczną one wymianę danych rok później:
   • ZEA (Dubaj), Singapur, Hongkong, Turcja, Bahamy, Seszele, Malezja i Tajlandia.
3. Specjalny status USA – Stany Zjednoczone planują rozpocząć pełną międzynarodową wymianę informacji zgodnie ze standardem CARF w 2029 roku (według danych za 2028 rok). Jednocześnie wewnętrzna sprawozdawczość amerykańskich giełd przed IRS jest już aktywnie wzmacniana.

Co powinni wiedzieć Ukraińcy?

Chociaż Ukraina nie wdrożyła jeszcze oficjalnie CARF, jest już częścią globalnej przejrzystości finansowej – po prostu poprzez inne mechanizmy.

1. Obowiązująca wymiana CRS: Ukraina już prowadzi automatyczną wymianę danych o zwykłych rachunkach bankowych z ponad 120 krajami.
2. Rezydencja podatkowa: w kontekście DAC8/CARF kluczowe znaczenie ma to, gdzie jesteś rezydentem podatkowym i jaki adres potwierdziłeś (Proof of Address).
   • Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, ale mieszkasz w UE i podałeś europejski adres podczas rejestracji na giełdzie, dane dotyczące Twoich transakcji kryptowalutowych mogą trafić do urzędu skarbowego tego kraju zgodnie z zasadami DAC8.
   • Jeśli pozostajesz rezydentem podatkowym Ukrainy i potwierdzasz adres dokumentami ukraińskimi, dostawcy usług kryptograficznych nie będą obecnie automatycznie przesyłać danych do ukraińskiego urzędu skarbowego. Może się to zmienić, jeśli Ukraina przystąpi do CARF.
3. Niektóre instrumenty mogą „wypłynąć” nawet bez CARF: nawet bez CARF niektóre operacje z instrumentami kryptograficznymi/instrumentami pochodnymi mogą czasami trafiać do raportów za pośrednictwem CRS – w zależności od struktury produktu i dostawcy.

Rynek kryptowalut dojrzewa

Wprowadzenie nowych standardów jest oznaką, że rynek kryptowalut wkracza w bardziej dojrzałą fazę. Kryptowaluta stopniowo staje się bardziej zrozumiałym instrumentem finansowym w międzynarodowych przepisach: z bardziej przejrzystymi podejściami do rachunkowości, sprawozdawczości i kontroli. W perspektywie może to uprościć wiele „codziennych” kwestii finansowych, na przykład gdy trzeba potwierdzić pochodzenie środków na duże zakupy lub procedury finansowe.

W Obmify radzimy być na bieżąco z zmianami i korzystać ze sprawdzonych usług, które działają w sposób przejrzysty i zgodnie z zasadami.

Aby dowiedzieć się więcej lub uzyskać indywidualną konsultację dotyczącą Twojej sprawy, przejdź do naszego Premium Support.

Materiał artykułu przygotowany we współpracy z Astrum.